Lagu Campursari

A.     Pangertosan Campursari

Campursari inggih punika jinising lelagon Jawa. Campursari tegesipun lelagon Jawa ingkang ngemot pinten-pinten aspek seni (salebeting lelagon pepak sanget). Katitik saking instrumen ingkang dipunangge ngiringi, wujud gamelan tradhisional Jawa saha instrumen musik nasional. Kekalihipun dipunangge sesarengan kanthi trep, ngantos sekeca dipunmirengaken Gabungan instrumen kasebut dipunangkah supados pinanggih harmoni seni campursari. Instrumen campursari ingkang asring kaangge kadosta: kendhang, demung, gong, rebab, piano, gitar, bass, saha drum.

Tokoh campursari ingkang kondhang inggih punika Manthous saking Gunungkidul. Salajengipun tuwuh penyanyi-penyanyi campursari sanes kadosta: Sunyahni, Didi Kempot, saha sapanunggalanipun.

B. Wujuding Campursari

1. Ingkang kalebet langgam campursari : nyidham sari, Anting-anting, Aja Sembrana, Lingsir Wengi, Bangawan Solo, Setya Tuhu, Aja Lamis, Jenang Gula, Kusumaning Ati, Lela-lela Ledhung.

2. Ingkang kalebet lelagon dolanan campursari : Kuda Lumping, Ilir-ilir, Buta-buta Galak, Jamu-jamu, Nginang Karo Ngilo, Dhayohe Teka.

3. Ingkang kalebet lelagon campursari : Sekonyong-konyong Kodher, Sentir Lenga Patra, Nonong, Randha Kempling, Stasiun Balapan, Tamba Ati, Taman Jurug.

4. Ingkang kalebet macapat Campursari :

    Asmarandana : Anjasmara Arimami, Dhandhanggula Sida Asih, Dhandhanggula Turulare.

    Mijil Ketoprak: Dedalane, Pocung, Semar Iku.

5. Ingkang kalebet sekar gendhing Campursari : Wahyu, Ayak Pamungkas, Rangu-rangu Puspa Giwang, Gandahastusti, Umbul donga.

C. Ginanipun Lagu Campursari

1.Campursari menika adatipun kangge nglelipur ing acara menapa kemawon, kadosta pengetan 17 Agustus, supitan, tasyakuran, mantenan, saha sapanunggalanipun.

2.Campursari ugi asring dipunangge lelagon dening pelawak, pendhagel, gara-gara ing wayang kulit, limbukan saha dhagelan, kethoprak, saha sanes-sanesipun.

3. Lagu Campursari uga ngrembaka minangka pangiring seni tari jathilan.

D. Cara Nglagokake Lagu Campursari

Anggonipun nglagokaken bebas (merdeka), kalih larik kendel, lajeng dipunselingi gineman boten menapa-menapa. Anggenipun nglagokaken ngetutaken unining gendhing, menawi ingkang nglagokaken tiyang kalih kakung saha putri, saged gentosan (ingkang putri bawa saha ingkang kakung nglagokaken, dene wiyaganipun (ingkang nabuh instrumen) saged nyenggaki. Kajawi menika, anggenipun ngglagokaken lagu campursari menika ugi kedah nggatosaken 4W : inggih menika Wicara, Wirama, Wirasa, lan Wiraga.

E. Tuladha Lagu Campursari

Caping Gunung

Dhek jaman berjuang

Njur kelingan anak lanang

Mbiyen tak openi

Ning saiki ana ngendi

Jarene wis menang

Keturutan sing digadhang

Mbiyen ninggal janji

Ning saiki apa lali

Neng nggunung

Tak cadhongi sega jagung

Yen mendhung

Tak silihi caping nggunung

Sokur bisa nyawang

Nggunung desa dadi reja

Dene ora ilang

Temanipun Lagu Campursari   : Kritik Sosial

Isi                                            : Nalika Jaman perang ngrebat kamardikan taun 1945 kathah tiyang ingkang sami ngungsi dhateng padhusunan, pados wilujeng (slamet) ajrih dipuncekel panjajah Walandi. Tiyang padhusunan kanthi bingah saged mitulungi tiyang kitha. Nanging sareng kawontenan sampun aman, sampun merdika tiyang kitha wau gesang kanthi sekeca nanging kesupen dhateng tiyang dhusun ingkang sampun paring pitulungan tanpa pamrih wau. Katingal saking pethikan cakepan lagu campursari “biyen tak openi, ning saiki apa lali?

Kapethik saking

Hardono, Sudi,, dkk. Tanpa tahun. Among Basa.Yogyakarta : MGMP Bahasa Jawa SMA.